Greiðslur til framleiðanda
Greiðslufyrirkomulag til mjólkurframleiðanda frá 1. september 2006
Lágmarksverð til mjólkurframleiðenda er samsett úr greiðslum frá mjólkurstöðvum og greiðslum frá ríkinu. Heildarfjárhæðir beingreiðslna eru nú bundnar í samningi um starfsskilyrði mjólkurframleiðslu sem tók gildi 1. september 2005 en afurðastöðvarverð ákvarðast af verðlagsnefnd búvöru. Þar að auki munu koma til greiðslur frá ríkinu sem kynbóta- og þróunarfé, gripagreiðslur og óframleiðslutengdur stuðningur eftir því sem lengra líður á samningstímann.
Greiðslur ríkissjóðs
Í 6. grein samningsins um starfsskilyrði mjólkurframleiðslu er tiltekið hve háar fjárhæðir verða greiddar í beingreiðslur, kynbótaog þróunarfé, gripagreiðslur og óframleiðslutengdan stuðning á samningstímanum. Þar kemur fram eftirfarandi skipting á framlögum frá ríkissjóði á samningstímanum.
Heildarfjárhæðir beingreiðslna ríkisins eru bundnar við fastar upphæðir á hverju verðlagsári samningstímans óháð heildargreiðslumarki. Þannig lækka beingreiðslur á lítra þegar greiðslumark hækkar milli verðlagsára en hækka þegar greiðslumark lækkar milli verðlagsára.
Fjárhæðir í samningnum eru miðaðar við verðlag 1. janúar 2004 en þá var vísitala neysluverðs 230,00 stig og taka mánaðarlegum breytingum þaðan í frá skv. vísitölu neysluverðs. Beingreiðsla á lítra breytist þannig mánaðarlega frá og með 1. september 2005. Heildarfjárhæð til beingreiðslna á verðlagsárinu 2006/2007 er 3.465 milljónir króna. Meðalbeingreiðsla á lítra ætti því að vera krónur 29,8707 m.v. 116 milljóna lítra greiðslumark á verðlagsárinu, eða 3.465.000.000/116.000.000=29,8707. Hins vegar þarf að taka tillit til breytinga á vísitölu neysluverðs. Þannig var t.d. neysluverðsvísitala 264,0 fyrir september 2006
og var því beingreiðsla að meðaltali á lítra á septemberverðlagi krónur 34,4942, eða (264,0/230,0)*29,8707=34,4942. Samkvæmt búvörusamningi skulu beingreiðslur greiðast mánaðarlega og skal framkvæmdanefnd búvörusamninga ákveða nánar greiðslutilhögun og fráviksmörk beinna greiðslna fyrir upphaf hvers verðlagsárs, að fengnum tillögum Landssambands kúabænda. Dreifing beingreiðslna og fráviksmörk eru með eftirfarandi hætti 1. september 2006 til 31. ágúst 2007 skv. Reglugerð nr. 610/2006:
A: 47,67% af beingreiðsluhluta skal greiða óháð framleiðslu, að því tilskildu að framleiðsla lögbýlisins sé a.m.k. 90% greiðslumarks.
B: 35,45% af beingreiðsluhluta skal greiða eftir framleiðslu allt að greiðslumarki hvers framleiðanda.
C: 16,88% af beingreiðsluhluta skal greiða að 16/30 hlutum með jöfnum hlutfallslegum fjárhæðum fyrir innlegg í mánuðunum nóvember til og með febrúar (vetrarálag). 4/30 hluta skal greiða fyrir innvegna mjólk í september, 2/30 hluta fyrir innvegna mjólk í október, 3/30 hluta fyrir innvegna mjólk í júlí og 5/30 hluta fyrir innvegna mjólk í ágúst.
Að því marki, sem beingreiðslur ganga ekki út eftir uppgjör innan greiðslumarks, verður greitt samkvæmt liðum A og B hlutfallslega út á heildarframleiðslu umfram greiðslumark hvers lögbýlis. Ef mjólkurframleiðsla verður minni en sem nemur heildargreiðslumarki þannig að beingreiðslur ganga ekki út er ónotuðum beingreiðslum jafnað út á allt innvegið mjólkurinnlegg greiðslumarkshafa.
Greiðslur afurðarstöðvanna
Efnainnihald viðmiðunarmjólkur er meðalefnainnihald í mjólk á landinu síðastliðin þrjú verðlagsár. Nýtt efnainnihald viðmiðunarmjólkur reiknast því út í byrjun hvers verðlagsárs. Efnainnihald viðmiðunarmjólkur breyttist milli verðlagsáranna 2007/2008 og 2008/2009. Fita viðmiðunarmjólkur var 4,00% og próteinið 3,35% fyrir verðlagsárið 2007/2008, en fita er nú 4,00% og próteinið 3,36% fyrir verðlagsárið 2008/2009.
Afurðastöð greiðir framleiðanda fullt verð fyrir 1. flokks mjólk innan greiðslumarks samkvæmt gildandi verðlagsgrundvelli á innleggsdegi. Frá og með 1. desember 1993 hafa afurðastöðvar eingöngu greitt framleiðendum eftir efnainnihaldi mjólkur, þ.e. 25% miðað við fituinnihald og 75% miðað við próteininnihald meðalmjólkur.
Vegna breytinga á efnainnihaldi viðmiðunarmjólkur frá og með 1. september 20087 breyttist verð á fitu- og próteineiningu og var eftirfarandi:
Efnaþáttur Verð á efnaþátt í meðalmjólk Verð á fitu- og próteineiningu
Fita 16,0000 kr. 4,0000 kr/ein
Prótein 48,0000 kr. 14,2857 kr/ein
Útreikningur á verði til framleiðanda á lítra mjólkur var því eftirfarandi:
(4,0000 * fituein. í mán.)+(14,2857 * próteinein. í mán.) = Samtals greiðsla fyrir innlagða mjólk í mánuðinum.
Verðlagsnefnd ákvað verðhækkun á afurðastöðvarverði og ný verð sem tóku gildi 1. nóvember 2008 eru:
Efnaþáttur Verð á efnaþátt í meðalmjólk Verð á fitu- og próteineiningu
Fita 17,7825 kr. 4,4457 kr/ein
Prótein 53,3475 kr. 15,8772 kr/ein
Útreikningur á verði til framleiðanda á lítra mjólkur er því eftirfarandi:
(4,4457 * fituein. í mán.)+(15,8772 * próteinein. í mán.) = Samtals greiðsla fyrir innlagða mjólk í mánuðinum.
