Orðskýringar
Greiðslumark mjólkur: Greiðslumark er sá hluti heildargreiðslumarks sem ákveðinn er fyrir hvern mjólkurframleiðanda og veitir rétt til beinnar greiðslu úr ríkissjóði fyrir framleiðsluna. Greiðslumark er bundið við lögbýli og breytist í réttu hlutfalli við heildargreiðslumark. Heildargreiðslumark mjólkur er ákveðið af landbúnaðarráðherra fyrir hvert verðlagsár og miðast við sölu á innanlandsmarkaði.
Mjólkurkvóti: Mjólkurkvóti landsins er heildargreiðslumark.
Verðlagsár: Verðlagsár hefst 1. september og því lýkur 31. ágúst næsta ár. Frá 1. september 2009 verður verðalgsárið almanaksárið með þeirri undantekningu að 2009-2010 verður 16 mánuðir og endar 31.desember 2010.
Innvigtuð mjólk: Innvigtun á sér stað þegar mjólk er mæld inn í mjólkurstöð. Öll mjólk, sem mjólkurstöð móttekur beint frá framleiðendum á tilteknu tímabili, er heildarinnvigtun mjólkurstöðvarinnar á tímabilinu.
Meðalmjólk: Í meðalmjólk er reiknuð meðalefnasamsetning mjólkur í landinu hverju sinni. Þannig er innihald meðalmjólkur af fitu og próteini meðaltal fitu og próteins mjólkur undanfarin þrjú verðlagsár. Fituinnihald meðalmjólkur fyrir verðlagsárið 2006/2007 er 3,99% og próteininnihald 3,33%. Meðalmjólk er oft kölluð grundvallarmjólk eða viðmiðunarmjólk.
Beingreiðslur: Beingreiðsla er greiðsla úr ríkissjóði til framleiðanda sem á greiðslumark. Heildarfjárhæðir beingreiðslna eru bundnar í samningi um starfsskilyrði mjólkurframleiðslu frá og með 1. september 2005. Þar að auki koma til kynbóta- og þróunarfé, gripagreiðslur og óframleiðslutengdur stuðningur sem greiðslur frá ríkinu eftir því sem lengra líður á samningstímann.
Afurðastöðvarverð: Mjólkurstöð greiðir framleiðanda svokallað afurðastöðvarverð fyrir mjólkina. Greiðsla mjólkursamlags til framleiðanda fyrir mjólk innan greiðslumarks ákvarðast af verðlagsnefnd búvara.
Lágmarksverð: Áður grundvallarverð = Beingreiðsla á lítra + afurðastöðvarverð á lítra meðalmjólkur = Lágmarksverð á lítra meðalmjólkur til framleiðanda.
Ráðstöfun: Ef lítri af innveginni mjólk er notaður til þess að framleiða tiltekna neysluvöru er lítranum ráðstafað í þá neysluvöru. Heildarráðstöfun mjólkur í landinu á ákveðnu tímabili er öll sú mjólk sem notuð er í framleiðslu þeirra mjólkurvara sem framleiddar eru á tímabilinu.
Umreikningur: Umreikningur m.v. fitu segir til um hversu marga lítra af meðalmjólk þarf til þess að fá fitumagnið í tiltekna neysluvöru. Á sama hátt má reikna m.v. prótein. Þannig þarf fitu úr sem nemur 21,4 lítrum af meðalmjólk til að framleiða 1 kg af smjöri en prótein úr sem nemur aðeins 1,5 lítrum af meðalmjólk.
